2026/07/16

ZERBITZU EKOSISTEMIKOAK, GIPUZKOAKO ALDUNDIA ETA DIRU-LAGUNTZAK

 

Gipuzkoako Foru Aldundiak maiatzaren 15ean argitaratu zituen “Gipuzkoako Lurralde Historikoko nekazaritza, abeltzaintza eta basogintzako ustiategiek ematen dituzten zerbitzu ekosistemikoak konpentsatzeko laguntzen oinarri arautzaileak”. Deialdian bertan aipatzen denez: Gipuzkoako Lurralde Historikoko nekazaritza, abeltzaintza eta basogintzako ustiategiek ematen dituzten funtzio ekosistemikoak konpentsatzeko.

Hasiera batean, ez dirudi ideia txarra. Ez bageneki Aldundiak trikimailu berri hau baliatu nahi duela, kosta ala kosta, biodibertsitatearen berreskuperapenari eta naturalizazio prozesuei kontra egiteko. Lehengo lepotik burua!

Kontzeptua ez da berria. Dagoeneko, aurreko mendeko 70. eta 80. hamarkadetan ekologoek ekosistemek eskaintzen zituzten zerbitzuez hitz egiten zuten. Natur kontserbazioaren eremutik datorren kontzeptua da, dirutan kapitalizatu edo ez, natur baliabideek gizakioi eskaintzen dizkiguten zerbitzuen ezinbestekotasuna, eta beraz, garrantzia balioan jartzeko ahaleginari erantzuten diona.

Urte hauetan guztietan literatura zabala sortu da kontzeptu horren inguruan, ekonomialarientzat tentagarria den begirada delako, sistema kapitalistak materializatu ezin duena arbuiatzen baitu, bizitza bera barne. Bada egun, zerbitzu ekosistemikoen sailkapen ezberdinak ditugu, gehienetan 3 multzotan banatzen badituzte ere: hornikuntza zerbitzuak (naturak ematen digun ura, elikagaiak, energia, zura, sendagaiak…), erregulazio zerbitzuak (klima, polinizazioa, ura eta bestelako kutsaduraren arazketa, lurreko deskonposaketa ..) eta kultura zerbitzuak (naturak aisialdirako, ongizaterako, espiritualitaterako … eskaintzen dituen aukerak). 

Bada, zeintzuk dira balio handieneko zerbitzu ekosistemikoak eskaintzen dizkiguten eremuak? Natur balio handiena dutenak, alegia, natur ondarea eta beraz, biodibertsitatea ondoren kontserbatu dutenak.

Ezinbestekoak izanagatik, zerbitzu ekosistemikoak zailak dira dirutan neurtzen eta nekez hartzen dira kontuan natur ingurunearen ustiapenean oinarritutako jardueretan: esaterako, basogintzan eta abeltzaintzan. Horregatik, Nazio Batuetatik "Milurteko Ekosistemen Ebaluazioa" deitutako programa bideratu zuten mende honen hasieran, nazioarteko programa zientifiko baten bidez, zerbitzu ekosistemikoen kontzeptu eta metodologia-esparrua garatzeko. Bada, mende honen lehen laurdenean metodologia-esparruak adostasun eta garapen-maila handia izan du, zientzialari-sareen bidez egindako lanari esker.

Gurean Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Garapen Iraunkorrari eta Ingurumen Hezkuntzari buruzko UNESCO Katedratik ari dira ikerketa horretan parte hartzen Eusko Jaurlaritzaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin, besteak beste,  "Euskadiko Ekosistemen Zerbitzuak" ebaluatzeko ikerketa proiektuaren baitan.

Aipatutako katedrak argitaratutako UPV/EHUko Garapen Iraunkorrari buruzko UNESCO Katedraren aldizkariaren 10. Zenbakian (2010) irakur daiteke Urdaibaiko erretserba Biosferako zerbitzu ekosistemikoen ebaluazioa. Zehazki, 4 ebaluatu ziren:  biodibertsitatea (euskarri-zerbitzua); ziklo hidrologikoaren erregulazioa, karbonoa lurzoruan zein landaredian biltegiratzea (erregulazio-zerbitzuak); eta aisialdirako erabilera (kultura-zerbitzua). Ikerketak oso emaitza argia eman zuen: Urdaibain biodibertsitatea ekosistemen zerbitzuen adierazle modura erabil daiteke, ez ordea landareen hazkunde-tasa (landareek euren hazkuntza-prozesuan karbonoa finkatzen dutenez, klima aldaketaren kontrako neurri gisa baliatzen dira).

Emaitza hauek Gipuzkoako babestutako natur eremuetara zabal litezke? Ziurrenik bai. Landa eremura? Aztertu behar … Baina argi dagoena da, basoek, padurek, belardiek eta zer esanik ez, landaketek, ez dituztela balio bereko zerbitzu ekosistemikoak eskaintzen. Areago, landaketa bidezko basogintza-eredu intentsiboarekin eta gehiegizko abere-zamarekin kudeatutako belardiek zerbitzu ekosistemiko eskasak eskaintzen dituzte, biodibertsitatea kaltetzen duten neurrian. 

Administrazioek badakite edo jakin beharko lukete hau guztia, besteak beste, UNESCO katedraren helburua ebaluazio-sistema horren baitako kudeaketarako irizpideak ezartzea delako. Hartu da hau guztia kontuan GFAren zerbitzu ekosistemikoak konpentsatzeko diru-laguntzen oinarrietan? Ez. Makinaria astunarekin eta arraseko mozketaren bidez kudeatutako diren baso-landaketen jabeei bezala, abere-zamaren ingurumen eraginak neurtzen ez dituzten larre eta zelaien jabeei ere diru-laguntza horiek eskatzeko aukera eskaini zaie (zenbatekoak nola kalkulatu dituzten argitu ez badute ere).

Gipuzkoako Foru Aldundiak abandonua deitzen dio berezkotzeari, naturalizazioari;  basoa, espezie bakarrarekin osatutako zuhaitz-landaketei; eta orain, modu intentsiboan kudeatutako landa eremuko azaleren zerbitzu ekosistemikoak saritzeari ekin dio. 

Espainian VOX alderdiak lehen sektorearekiko duen begirada larritzat jotzen da, zientziarekiko negazionistak izanda, populismoan oinarritutako diskurtsoak zabaltzen dituztelako. Ez dago haraino joan beharrik, Aldundian bertan ditugu pentsamendu berarekin politika publikoak arautzen ari diren politikariak.

2026/05/22

NATURKON SUSPENDE LAS REUNIONES CON DIPUTACIÓN

Naturkon, la coordinadora que agrupa a los grupos naturalistas y ecologistas de Gipuzkoa, tras realizar una valoración de las reuniones mantenidas con la Diputación durante los dos últimos años, ha decidido dar por concluido este proceso. En su día, recibimos con ilusión la invitación para reunirnos de manera organizada y continuada para compartir la gestión de la biodiversidad, pero el proceso ha llegado a su fin.

Han sido dos las razones que nos han llevado a tomar esta decisión. Por un lado, porque no han sido útiles para influir en la conservación de la naturaleza y, por otro, porque no hay ninguna estrategia para la conservación y restauración del patrimonio natural ni de la biodiversidad en Gipuzkoa.

Aunque la exposición de las peticiones que se presentaron por áreas para la colaboración es larga, se presenta una síntesis (adjuntamos el informe con las peticiones realizadas a Diputación):

 

Espacios protegidos: incluimos en este apartado la Red Natura 2000, los Parques Naturales, la Ley Europea para la Restauración de la Naturaleza y la Infraestructura Verde.

-       Es necesario actualizar los planes de gestión de las ZEC (Zonas de Especial Conservación), para lo cual es imprescindible conocer el estado ecológico de los hábitats y especies, destinando a este fin los recursos humanos y económicos suficientes.

-       En los Parques naturales, y con participación de los Patronatos, se debe cambiar el actual modelo de gestión primando la conservación y recuperación de la biodiversidad.

-       Hay que aclarar cuáles son los planes para cumplir con los plazos que marca la ley europea.

-     -    La planificación e implantación de corredores ecológicos es necesaria para preservar y mantener la         biodiversidad.

Especies vulnerables y de interés comunitario. Se desconoce su estado de conservación y no existe ningún plan de conservación en vigor para las especies conocidas.

Bosques. La Diputación ha convertido la política forestal en explotación maderera, lo que ha provocado que más de la mitad de las plantaciones forestales enfermaran. Con esta excusa se ha creado la fundación BSTK, Basotik, pero en lugar de cambiar la gestión intensiva la ha reforzado. Con esta actividad apuesta por la privatización dejando de lado el interés general. Pedimos un cambio radical en los objetivos de esta fundación y una orientación hacia la recuperación de los bosques.

Caza. Es imprescindible que la gestión de esta actividad se base en la ciencia. No se aportan medios para garantizar las condiciones de seguridad de las personas. Solicitamos que se estudie la restricción o prohibición de actividad en zonas sensibles y se apruebe en base a permisos justificados.

Pesca. Al igual que la caza, la actividad debe basarse en la ciencia, teniendo en cuenta el estado ecológico de los ríos. No se da la debida importancia al impacto de la pesca en la biodiversidad de los ríos. Debe fomentarse la conservación o recuperación de especies de agua dulce.

Pastos. No se comparten los pormenores ni los resultados de la estrategia de gestión de los pastos. La conservación de los hábitats de pradera no es una prioridad para la Diputación. Se debe analizar su estado ecológico y la influencia de los purines en la biodiversidad.

Foros de participación. Desde Naturkon consideramos imprescindible la participación en foros dirigidos a la gestión del patrimonio natural para fomentar una visión ecologista y promover el conocimiento ecológico. Como se ha dicho al principio, recibimos con ilusión la invitación de participar de manera organizada y sistematizada en reuniones dirigidas a la gestión del patrimonio natural, y seguiremos trabajando en el cumplimiento de nuestro compromiso con la naturaleza y la biodiversidad, siempre que la Diputación muestre una voluntad real de colaboración.

 

Siendo el 22 de mayo el Día Internacional de la Biodiversidad, convocamos a la ciudadanía a Ulía, en Donostia, el domingo 24 de mayo, para protestar por esta situación y actuar a favor de la biodiversidad. Para ello, a las 10:00 de la mañana se saldrá andando desde la Casa de Cultura Okendo (Gros) de Donostia y a las 10:30 nos reuniremos en el aparcamiento de Ulía. El objetivo será erradicar las plantas invasoras. La acción terminará a las 12:00 con un pequeño lunch. Para reducir el número de vehículos, se informa que DBus dispone de un servicio de taxi bus, que se puede reservar con una antelación mínima de 30 minutos. 

 

NATURKON 2026-05-14, Gipuzkoa

GIPUZKOAKO NATURAREN ZAINTZA ABANDONATUA