NATURKONEK ALDUNDIAREKIN ZUEN HARREMANA ETETEA ERABAKI DU

 

Naturkon, Gipuzkoako natur-talde eta talde ekologistak biltzen dituen koordinakundeak, azken bi urte hauetan Aldundiarekin izandako bileren balorazioa egin ostean, prozesu hori bukatutzat ematea erabaki du.

Ilusioz hartu genuen bilerak egiteko gonbitea bertan behera uzten dugu gure lana eraginkorra ez delako.

 Bi arrazoi izan dira erabaki hori hartzera eraman gaituztenak. Batetik, natur kontserbazioan eragiteko baliagarriak izan ez direlako eta bestetik, natur ondarearen eta biodibertsitatearen zaintzako eta berreskupenerako estrategiarik ez dagoelako. 

Arloz arlo lankidetzarako aurkeztu genituen eskaerak azaltzea luzea da, beraz, labur aipatuko ditugu. Atxikituta duzue eskaeren txostena.

Babestutako eremuak: honen barruan Natura 2000 sarea, Parke Naturalak, Natura Leheneratzeko Europar Legea eta Azpiegitura Berdea sartzen ditugu.

• KBEen (Kontserbazio Bereziko Eremuen) kudeaketa planak eguneratu beharra daude, eta horretarako, ezinbestekoa da habitaten egoera ekologikoa ezagutzea, helburu horretara behar adina giza baliabide eta baliabide ekonomikoak bideratuz.
• Parke Naturaletan, Patronatuetatik, egun dagoen kudeaketa eredua aldatu eta biodibertsitatearen zaintza eta berreskurapenera zuzendu behar da.
• Europar legeak jartzen dituen epeak betetzeko asmoak zeintzuk diren argitu beharra dago.
• Korredore ekologikoen estrategia beharrezkoa da biodibertsitatea zaintzeko eta mantentzeko.

Babestutako eta interes komunitarioko espezieak. Hauen kontserbazio-egoera ez dakigu zein den, eta ezagutzen diren espezieei dagokienez, ez dago inolako kontserbazio-planik indarrean.

Basogintza. Egurgintzara bideratu du Aldundiak basogintza politika, eta zuhaitz landaketen erdia baino gehiago gaixotzea izan da ondorioa. Aitzakia honekin BSTK, Basotik fundazioa sortu da, baina kudeaketa intentsiboa aldatu beharrean indartu egin du. Jarduera honekin pribatizazioaren aldeko apustua egiten du interes orokorra baztertuz. Fundazio honen helburua errotik aldatzea eta basoak berreskuratzera bideratzea eskatzen dugu.

Ehiza. Ezinbestekoa da jarduera honen kudeaketa oinarri zientifikotan oinarritzea. Ehizatzeko segurtasun baldintzak bermatzeko ez dira baliabideak jartzen. Eremu sentikorretan jarduera murriztea edo debekatzea aztertzea eskatzen dugu. 

Arrantza. Ehizan bezala, jarduera oinarri zientifikotan oinarritu behar da. Ez da erreken eta beraien ekosistemaren egoera ekologikoa kontuan hartzen. Arrantzak erreketako biodibertsitatean duen eraginari ez zaio behar duen garrantzia ematen. Ur gezako espezieak zaintzea edo berreskuratzea bultzatu behar da.

Larreak. Babestutako eremuetan larre kudeaketa Life Oreka Mendian proiektuaren baitan egingo dela aipatu zen, baina ez dakizkigu horren nondik norakoak, ezta emaitzak ere. Larre-habitaten kontserbazioa ez da Aldundiarentzat lehentasun bat. Horren egoera ekologikoa aztertu behar da, eta horrekin batera, mindek biodibertsitatean duten eragina.

Parte-hartze foroak. Naturkonen kideok administrazio-foroetan parte hartzea ezinbestekoa ikusten dugu, horien jarduera ekologiatik bultzatzeko. Eragile sozialen ordezkariak (irabazi-asmorik gabekoak) garela kontuan hartu behar da, eta gure parte-hartzea bermatzeko erraztasunak jarri behar dira, ez zailtasunak orain arte bezala. 

Hasieran esan dugun bezala, ilusioz hasi ginen prozesu berri hau, baina emaitzak bertan behera uztera behartu gaitu. Natura eta biodibertsitatearekin dugun konpromisoa betez lanean jarraituko dugu, baina Aldundiak elkarlanerako benetako borondatea azaltzen badu, ez diogu berriro parte-hartzeari ateak itxiko. 

Maiatzaren 22an Biodibertsitatearen Nazioarteko eguna denez, igandean, maiatzaren 24an Donostiako Uliara deitzen ditugu herritarrak, egoera honen aurrean protesta egin eta biodibertsitatearen alde ekiteko. Horretarako oinez joaten direnak 10etan Donostiako Okendo Kulturetxetik (Gros) irtengo dira eta 10,30ean Uliako goiko aparkalekuan elkartuko gara,  landare inbaditzaileak erauzteko. 12tan amaitu eta mokadutxoa izango dugu. Ahalik eta kotxe gutxien erabiltzeko, jakinarazten da DBusek baduela taxi bus zerbitzua eta gutxienez 30 minutu lehenago egin behar da erreserba

 

NATURKON 2026-05-12

Gipuzkoa

 

!! ARALAR, PORQUE ES MÁS QUE PASTOS Y PISTAS!!

 

 Recientemente hemos conocido que la Diputación Foral de Gipuzkoa y la Mancomunidad de Enirio-Aralar han firmado un acuerdo para la gestión de Aralar. La primera es la responsable del Parque Natural y Zona de Especial Conservación de Aralar, representando a todos los guipuzcoanos. La Mancomunidad tiene la responsabilidad de regular los usos humanos en el ámbito de su propiedad, representando a 15 municipios. El acuerdo, que han firmado PNV y EH Bildu, se basa en el Plan General realizado por la Fundación HAZI de cara a 10 años. Según este plan, el objetivo sería compatibilizar el valioso patrimonio natural y cultural de Aralar con las actividades humanas, especialmente con la ganadería. Pero no ofrece garantías para ello, y no sólo porque se propone seguir regulando el pastoreo sin base científica, es decir, sin medir la presión del ganado sobre los pastos. Sino también porque, al igual que en el resto de los parques naturales de Gipuzkoa, no se tienen en cuenta los objetivos establecidos para las Zonas de Especial Conservación. Así, el Departamento de Equilibrio Territorial Verde de esta legislatura, sigue haciendo oídos sordos a la petición de Naturkon; Gipuzkoa sigue sin una planificación o, siquiera, una estrategia para la protección y conservación de la biodiversidad. En esta situación, los dos partidos políticos han acordado medidas para que la explotación se intensifique de forma progresiva. Siendo uno de los objetivos de la Zona de Especial Conservación (ZEC) la conservación de los pastos, este acuerdo permite incrementar el número de animales, reducir los matorrales mediante su quema, desbrozar el matorral, o usar productos fitosanitarios (en situaciones excepcionales), cuando sabemos que estas medidas, además de perjudicar la calidad ecológica de los prados, pueden contaminar los cauces hídricos y la tierra. Aún más, teniendo en cuenta la evolución del número de ovejas y ganado mayor que sube a Enirio-Aralar: en los últimos 20 años ha supuesto un descenso del 13% en el número de ovejas y un aumento del 30% y 44% en el de vacuno y caballar respectivamente. Las ovejas y el ganado mayor no pastan de la misma manera, ni beben la misma cantidad de agua por cabeza, y las pisadas de unos y otras no generan el mismo nivel de erosión. El plan de la Fundación HAZI no tiene en cuenta estas circunstancias, se quiere regular la gestión de los prados sin una medición del impacto ambiental del ganado y sin una previsión concreta, dando la espalda a la ciencia. En cuanto a los bosques, otros tanto. Aunque es obligatorio en el marco de la ZEC, no se propone un plan técnico más allá de la revisión de la gestión realizada. Se recogen medidas positivas a favor de la conservación de la naturaleza (más en beneficio del ganado, como la creación de refugios climáticos, etc.), pero no se planifica la recuperación de los bosques en la medida en que la conservación de la biodiversidad de Aralar lo requiere. Por último, hay que señalar un tema que genera indignación y tristeza no solo a los vecinos de la zona, sino también a los y las que amamos Aralar: las pistas de montaña. PNV y EH Bildu han acordado abrir o adecuar nuevas pistas. Si bien han sido justificadas para vehículos 4 x 4 autorizados y con un remolque pequeño para llevar ganado y materiales, las pistas se prevén construir y/o adaptar en zonas de alta sensibilidad ambiental, con fuertes pendientes, provocando una gran erosión. Teniendo en cuenta, además, que, con la reordenación de las chabolas y la priorización de las existentes junto a las pistas, no se requeriría más pistas. Aunque el Plan no es exhaustivo, se recoge la necesidad de nuevas pistas para llegar a zonas donde no existen chabolas y donde pasta el ganado mayor. Esta tipología de ganaderos es la que nunca se ha querido caracterizar. ¿Cuántos son profesionales entre los que quieren subir y bajar con los vehículos? ¿Qué aportación hacen al sector? Estas infraestructuras se justifican en nombre de la dignidad de los pastores, pero realmente ¿qué intereses se quieren priorizar? El plan de la Fundación HAZI no recoge ninguna información al respecto. La concesión de ayudas para el fomento del pastoreo y la ganadería, además de adecuada, es necesaria, pero sin menoscabo del patrimonio natural de Aralar. Aunque PNV y EH Bildu han acordado aprobar el Plan General, todavía no ha sido aprobado por la Junta de la Mancomunidad y ni siquiera se ha debatido en los municipios o en las corporaciones municipales. Este Plan General no puede ser aprobado en sí mismo, ya que no cumple con los objetivos de la regulación de espacios del Parque Natural de Aralar, de la Ley de Conservación del Patrimonio Natural del País Vasco y de la reciente Ley de Restauración de la Naturaleza aprobada por Europa: recuperar espacios naturales de alta calidad ecológica, a salvo de su explotación, prioritariamente en zonas tan antropizadas como la nuestra. Y es que todos los espacios protegidos de Gipuzkoa se encuentran muy alejados del equilibrio entre biodiversidad y y explotación. Aralar es más que pastos, pistas y ganado: matorrales, roquedos, arroyos, cuevas, bosques y todos los seres vivos que habitan allí son Aralar. Tal y como se recoge en el Plan de HAZI, del uso que se le ha dado históricamente a ese espacio es fruto la naturaleza humanizada que hoy conocemos. Ciertamente, es porque fue naturaleza, pero si queremos que siga siendo naturaleza, es hora de impulsar planes de recuperación de la biodiversidad, poniendo en valor las necesidad actuales de nuestra sociedad: entornos naturales ecológicamente complejos y saludables.

ARALAR, LARREAK ETA PISTAK BAINO GEHIAGO DELAKO!!

 

Berriki jakin dugu Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Enirio-Aralar mankomunitateak Aralarren kudeaketarako akordioa sinatu dutela. Lehenak Parke Naturalaren eta Babes Bereziko Eremuaren ardura du eta gipuzkoar guztiak ordezkatzen gaitu. Mankomunitateak bere jabetzako eremuan gizakion erabilerak arautzeko erantzukizuna du eta 15 herri ordezkatzen ditu. 

EAJk eta EH Bilduk sinatu duten akordioa HAZI Fundazioak 10 urtera begira egindako Plan Orokorrean oinarritzen da. Plan horren arabera, helburua litzateke Aralarko natura eta kultura ondare baliotsua giza jarduerekin, bereziki abeltzaintzarekin, bateragarri egitea. Baina, ez du horretarako bermerik eskaintzen, eta ez larreen kudeaketarako baimendu nahi den abereen bazkatze-presioa oinarri zientifikorik gabe arautzen jarraitu nahi delako bakarrik. Baita, Gipuzkoako gainerako parke naturaletan bezala, ez direlako Babes Bereziko Eremuetarako ezarritako helburuak kontuan hartzen. Gipuzkoako Foru Aldundiko Lurralde Oreka Berdea sailak entzungor egiten dio legealdi honetan Naturkonek egindako eskaerari, eta hala, Gipuzkoak biodibertsitatearen zaintza eta kontserbaziorako estrategia eta plangintzarik gabe jarraitzen du. 

Egoera honetan, bi alderdi politikoek ustiapena areagotzeko neurriak adostu dituzte. Babes Bereziko Eremuaren (BBE) helburuetako bat larreak kontserbatzea izanda, akordio honek abereen kopurua handitzeari, sastrakadiak urritzeko erreketei eta sasi garbiketei edota, fitosanitarioen erabilerari (salbuespeneko egoeretan) bide ematen die, neurri horiek larreen kalitate ekologikoa kaltetzeaz gain, lur eta ur baliabideak kutsa ditzaketela dakigunean. Bereziki, Enirio-Aralarrera igotzen dituzten ardi eta azienden kopuruaren azken 20 urteotako bilakaera ikusita: ardien kopurua % 13 gutxitu da eta behiena zein behor-zaldiena hurrenez hurren % 30 eta % 44 handitu. Ardiek eta aziendek ez dute berdin larratzen, ezta buruko ur kopuru bera edaten ere, eta belardietan eragindako hanka-zulo eta zapaltzeengatik higadura-maila ezberdina sortzen dute. HAZI fundazioaren planak ez du hau guztia kontuan hartzen, larreen kudeaketa abereek eragindako ingurumen-inpaktuaren neurketa eta aurreikuspen zehatzik gabe arautu nahi da, zientziari bizkar emanda. 

Basoei dagokienez, beste hainbeste. BBEaren baitan derrigorrezkoa izan arren, ez da plan teknikorik proposatzen berrikuspenetik haratago. Natur kontserbazioaren aldeko neurri positiboak jasotzen dira (abereen mesederako bada ere, babesleku klimatikoak sortzea etabar), baina ez da planifikatzen basoen berreskurapena Aralarko biodibertsitatearen kontserbazioak eskatzen duen neurrian. 

Bukatzeko, aldian-aldian inguruko herritarrengan ez ezik, Aralar maite dugun guztiongan haserrea eta tristura sortzen duen gaia aipatu behar da: mendi-pistak. EAJ eta EH Bildu alderdi politikoek pista berriak ireki edota egokitzeko adostasuna erakutsi dute. Baimendutako 4 x 4 ibilgailuentzat eta atoi txiki batean ganadua eta materialak eramateko izango direla aipatuz justifikatu badituzte ere, pistak ingurumen-sentsibilitate handiko eremuan egin edota egokitu nahi dira, malda handiko eremuetan, sekulako higadura eraginez. Kontuan izanda, gainera, txabolak berrantolatuta eta pisten ondoan daudenak lehenetsita, ez legokeela pista gehiagoren beharrik. 

Zehaztasunik gabe bada ere, planean aipatzen da pistak behar direla txabolak ez dauden eta ganadu larriak bazkatzen duten inguruetara hurbiltzeko. Abeltzainen tipologia hau da inoiz eta inola ezaugarritu nahi ez dena. Zenbat dira ibilgailuekin gora eta behera ibili nahi duten horien artean profesionalak? Nolako ekarpena egiten diote sektoreari? Artzainen duintasunaren izenean justifikatzen dira azpiegitura hauek, baina benetan zeinen interesak dira lehenetsi nahi direnak? HAZI Fundazioaren planak ez du jasotzen honi buruzko argibiderik. Artzaintza eta abeltzaintza sustatzeko laguntzak ematea egokia ez ezik, beharrezkoa ere bada, baina beti ere, Aralarko ondare naturala kaltetu gabe. Mendi-pistak bateraezinak dira helburu horrekin. 

EH Bilduk eta EAJk adostutako akordioarekin Plan Orokorra ontzat eman bada ere, oraindik Mankomunitateko Batzarrak ez dio onespena eman eta ez herrietan eta ezta udal batzetan, ez da eztabaidatu. Plan hau ezin da bere horretan onartu, ez dituelako Aralarko Parke Naturalaren eremu banaketaren arrazoibideak edota Euskadiko Natura-ondarearen Kontserbazio legearen, eta Europak berriki onartutako Natura Leheneratzeko Legearen xedeak betetzen: konplexutasun ekologiko handiko natur eremuak berreskuratzea, ustiapenetik salbu. Helburu hau lehentasunezkoa da gurea bezalako eremu antropizatuan; izan ere, biodibertsitatearen eta ustiapenaren arteko orekatik oso urrun daude Gipuzkoan babestutako eremu guztiak. 

Aralar larreak, pistak eta abereak baino gehiago da: sastrakak, harkaiztegiak, errekak, leizeak, basoak eta bertan bizi diren bizidun guztiak dira. HAZIren Planean jasotzen denez, antzinatik gizakiaren ustiapenak eragin du gaur egun ikusgai dugun natura humanizatua. Halaxe, natura izan zelako da, baina natura delako izaten jarraitzea nahi badugu, bada garaia, natura eta biodibertsitatea berreskuratzeko planak gauzatzeko, gizarteak dituen bestelako beharrak balioan jarriz: natur ingurune aberatsak eta osasuntsuak.